على زمانى قمشه اى

72

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

ولى تهرانى صاحب الذريعهء با تأكيد مىگويد كه وفات كاشانى در سال 832 هجرى بوده و او را در عداد مصنفان شيعه ياد كرده و از او به عنوان حكيم و رياضيدان و منجم مطلع و برجسته نام برده است . « 1 » با آنكه كاشانى در باب رصد و زيج و در رياضيات شهرت بسيارى داشت و موقعيت علمى او قابل تقدير و ستايش بوده ، باز درعين‌حال در كتاب‌هاى تراجم و تاريخ حق او به خوبى ادا نشده بلكه نسبت به او نيز مثل بسيارى از متفكران برجستهء ديگر كم‌توجهى شده است . كاشانى از دانشمندانى است كه الغ بيگ را تشويق كرد و توجه او را به رياضيات و فلك‌شناسى معطوف داشت . وى يكى از آن سه نفرى است كه به كوشش‌هاى خود در زمينه‌هاى رياضى و فلكى شهرت يافته‌اند و عبارت بودند از : غياث الدّين كاشانى ، صلاح الدّين موسى ، معروف به قاضىزادهء رومى و على قوشچى ، كه هر سه در رصدخانهء سمرقند كار مىكردند و بنا به خواهش الغ بيگ به امور مربوط به رصدخانه و زيج پرداختند ؛ ولى گفته‌اند كه غياث الدّين كاشانى در همان اوقات كه تازه رصدخانه بنا شده بود وفات كرد و قاضىزادهء رومى هم پيش از اتمام رصدخانه بمرد و به فرمان الغ بيگ ، على قوشچى مأمور تكميل اين كار شد . اين رصدخانه ( رصدخانهء سمرقند ) يكى از عجايب زمان خود بود چون از عظيم‌ترين ابزارها گرفته تا دقيق‌ترين آلات را در آنجا فراهم آورده بودند . كاشانى در هيئت نيز شهرت داشت و كسوف‌هايى را كه در سال‌هاى 809 و 810 و 811 هجرى اتفاق افتاد همو رصدگيرى كرده بود .

--> ( 1 ) . الذريعة ، ج 1 ، ص 72 .